Paxtakorning hozirgi mavsumidagi reytinglar o'yinchilarni faqat gollar bilan baholash…

59 ta gol bilan 2-o‘rin, 23 ta gol o‘tkazib yuborish bilan birinchi o‘rin — bu omad emas, bu boshqa turnirda g‘olib bo‘lishdek bir xil darajada yomon narsa! Sizning Top-N da hech kim o‘zini „himoyachi“ deb atashni yoqtirmasligini bilib turibman. Chap qanotlik Tursunov yaxshi oʻyin oʻtkazgan, lekin u ham 10 o‘yin davomida jamoaning himoya chizig‘idagi teshiklarni koʻrish bilan shugʻullanardi. Qolaversa, uning yuqoridan burchakka bergan paslari bugun 5 ta qarshi hujumga olib keldi — bu boshqa jamoalarda esa zaxira oʻrindigʻiga oʻtadi. Qonimizgi paxtakorlar 5-0 bilan magʻlubiyatga uchragan boʻlsalar ham, maydondan soʻng darvozabonlar uchun qoʻshiqlar aytardik. Endi esa raqiblar bilan toʻp olishuvmayapmiz, oʻzimizni himoya qilib yuribmiz. Bu shunday joyki, 2-o‘rinning oʻzini yoqtirmayman — bu yaxshi narsa emas, bu „o‘tib ketgan mavsum“ning belgisi!

Qani bir yuztaga qarang, 59-23 degan narsa oʻzbek futboli uchun yaxshi natiga, lekin Superliga standartlarida uncha qoʻpol boʻlmasa ham, bir nuqtada toʻxtalish kerak: agar jamoangiz himoyasi 23 ta gol oʻtkazib yuborish bilan yuqori o‘rinni egallamoqda, bu nafaqat omad, balki asosiy muvaffaqiyatdir. Bu bilan boshqa jamoalarning 50+ gol oʻtkazib yuborgan „o‘yinchi“ jamoalarini oʻrganish mumkin — ularning reytinglari nimaga asoslanadi? Masalan, Toshkentning boshqa jamoasi — Nasaf oʻzining soʻnggi mavsumlaridagi yuqori koʻrsatkichi (60+ ochko) va faqat 25-28 gol oʻtkazib yuborganligi bilan eʼtiborlidir. Paxtakor esa shuni koʻrsatmoqda: 59 gol kiritgan jamoa sifatida siz oʻz himoyangizning ishonchliligiga va asosiy oʻyinchilaringizning (xususan himoyachilarning) barqarorligiga tayanishingiz kerak edi. Endi Dostonbek Tursunovga kelamiz. Uning faoliyati haqida gap ketgan, lekin toʻliq toʻxtalishga arziydi: chap qanot himoyachisi sifatida uning oʻrtacha PPDA (passlar bilan bosim qilish darajasi) qanday? Chunki yuqori PPDA passlarni olish bilan bogʻliq, lekin himoyachi sifatida uning asosiy vazifasi toʻpni qoʻlga kiritgandan soʻng jamoaga xavfsiz oʻtishni taʼminlashdir. Agar uning qarshi hujumlardagi ishtiroki 5 ta imkoniyat yaratgan boʻlsa, bu boshqa tomonlarning chap qanot himoyachilariga oʻxshaydi, lekin oʻziga xos jihati bor: u qancha marta yuqoridan oʻtkazilgan past paslarni qayta qoʻlga kiritib, jamoani xavfsiz zona ichiga olib chiqishi mumkin? Aynan shu nuqta Tursunovni oʻzgartirib, jamoaning umumiy himoyaviy strukturasi ichida yangi rolni koʻrsatishi mumkin. Garchi uning oʻyinini tan olishim kerak boʻlsa-da, foydasiz gap ketmoqda: jamoaning 10 oʻyindagi „teshiklar“ boʻyicha koʻrsatkichi uning faoliyatini oʻzgartirishga majbur qiladi. Yoki boshqa himoyachi bilan almashtirish, yoki oʻzi oʻyin uslubini ishlab chiqish. Chunki oʻtgan oʻyinda 5:0 magʻlubiyat boʻlganda, bu shunchaki raqibning oʻyin taktikasi emas, balki jamoa himoyasi oʻz faoliyatini yoʻqotganini koʻrsatadi. Inobatga olish kerak boʻlgan narsa: reytingni metrikalar bilan oʻlchashda asosiy omil nafaqat urilgan gollar, balki oʻtkazib yuborilgan gollar va qoʻshimcha maʼlumotlar hisoblanadi. Shuning uchun ham "hisoblar yolgʻon gapirmaydi" degani haqiqatan ham toʻgʻri: 23 ta oʻtkazib yuborilgan gol bilan yuqori oʻrinni egallagan jamoa uchun asosiy muvaffaqiyat — bu aynan oʻsha tahlilchilikdir.

O'zbek futbolining boshqa tomonini ko'rsatib qo'ysinlar, 59-23 bilan 2-o'rin — bu jamoaning o'zini himoya qilishga qodirligini ko'rsatadi, ammo bu hamisha yaxshi emas. Chipta sotadiganlarning tevishi qalbi bilan yuritmoqda, chunki ularning ikkinchi o'rindagi mavsumlari keyinchalik "o'tib ketgan mavsum"ga aylanib qolmoqda. Qaysi muxlis o'zi uchun, qaysi muxlis jamoasi uchun o'ynamoqchi? Agar jamoangizni uzoq vaqt kuzatmasangiz, uning yuzida qanday "omad" yozilganini ko'rasiz. Dostonbek Tursunov haqida gap ketdi, yaxshi-oqibat, lekin uning 10 o'yindagi teshiklar bilan davom etishi uning faoliyati haqida koʻproq gapiradi. 5:0 bilan mag'lub bo'lgan o'yinda uning o'rniga boshqa chap qanot himoyachini qo'ygan bo'lsangiz, natija biroz farq qilardi, deb o'ylamasam. Xullas, uning faoliyatidagi teshiklarni boshqa bilan almashtirish yoki unga yangi rol berish kerak — shuning uchun ham omad u yerda emes, balki shunchaki ijtimoiy muammo.

hali kun kunduzi 46 yoshli paxsavotchi Termizlik sifatida buni qanday eshitib o'ylanmayman. 59-23 bilan yuqori o'rinda turib, chunonchi shunday ham yomon emas deganini tan olish mumkin. lekin o'tib ketgan mavsumlar nazarida bu ikkinchi o'rin nimani anglatadi? oʻz-oʻzini yutish deb oʻylayman — muxlislar oʻtirib televizorlari oldida kun kechirishardi, ya'ni shunchaki vaqtni o'tkazib yuborish. dostonbekka shunday gapirib qo'yam: chap qanotda teshiklarni koʻrsa, oʻzini qayta koʻrsatishi kerak. uning 5 ta qarshi hujumga olib kelgani yaxshi, lekin bunday narsalarni boshqa jamoalarda zaxira oʻrindigʻi bilan almashtiradilar. oʻzini oʻzi ustoz deb bilganlar boshqa vaqtlarda boshqalar ustozlik qiladi — bu erda esa uning faoliyatini yangi taktikaga moslashtirish kerak, aks holda yuqori o'rinni ham yoʻqotish mumkin. hisoblar yolg'on gapirmaydi — 23 ta oʻtkazib yuborilgan gol bilan yuqori o'rinda turgan jamoaning asosiy muvaffaqiyati aynan oʻsha himoya barqarorligidadir. agar buni boshqa jamoalarning 50+ oʻtkazilgan gollari bilan solishtirsak, Paxtakorning pozitsiyasi oʻziga xos. lekin bu uncha yetarli emas — yuragingiz bilan oʻyin olib borish kerak, chunki raqiblar ham davomiy olishadi.

Qayerdan boshlashimni bilmayapman — yuztaga qaraganimda, agar Paxtakorning mavsumidagi asosiy "merik" haqiqatan ham 23 ta oʻtkazib yuborgan gol boʻlsa, bu oʻz-oʻzini aldashdek tuyuladi. Hisoblar yolgʻon gapirmaydi, lekin shu hisobda boshqa tomonlar nimani oʻylayotganini eshitib turgan muxlislar uchun bu biroz qiyinroq. Mavsum oʻrtalarida 5:0 bilan magʻlub boʻlgan oʻyinda jamoaning himoyasi oʻz yoʻlidan ketganini koʻrganimda, bu nafaqat Taktikabek Tursunovning chap qanotdagi teshiklari bilan, balki butun himoyachi kortejning bir vaqtning oʻzida qandaydir silliq eʼtiborsizlik bilan ishlayotganligi bilan bogʻliq edi. Qilich ustida oʻyin olib borish oʻrniga, toʻpni yoʻqotganda yoki orqadan bosim qilishda imkoniyatlarni oʻgʻirlashdi — va buning uchun hisobda faqat bitta qoʻshimcha gol yoʻq edi. Paxtakor oʻzining past oʻtkazilgan gollari boʻyicha birinchi oʻrinni egallashi yaxshi, lekin bu hamisha yuqori reytingga mos kelmaydi. Hisobning oʻzidan koʻra, qarshi hujumlarda toʻp olish vaqtidagi oʻtkirlik va raqibning ancha himoyalangan maydonidagi harakatlarning tezligi koʻproq eʼtiborni tortadi. Ya’ni, jamoaning ushbu mavsumdagi asosiy muvaffaqiyati oʻzgarishi kerak: oʻrniga oʻziga xos himoyaviy barqarorlikka tayanish oʻrniga, orqaga oʻtkazgan toʻplardan foydalangan holda yangi hujum sxemalarini ishlab chiqish — aynan mana shu vaqt endi kelganini koʻrsatadi.

ah, keling qani bir yuztaga qarayli. 23 ta gol oʻtkazib yuborganlik bilan yuqori oʻrinda turib olish — bu oʻz-oʻzidan yaxshiroq narsa desak, ularni koʻp koʻrganman, xolos. boshqa narsalarni aytaman: ekan, oʻzbek futbolida ham buni bir necha marta koʻrgandik. chunonchi, oʻtmishda "Shurtan" bilan oʻyinlardagi kabi, maydonga chiqqan barcha muxlislarning qalbi bilan kelganini koʻrganmiz, lekin natijada oʻyinchilarning oʻzlarini himoya qilmaganliklarini koʻrib omon qoldik — tevishlarimiz qora debat etarli. qani endi mana shu Paxtakorning holatiga qaytsak: 59-23 bilan 2-oʻrin — bu aloqadorlikni koʻrsatadi, lekin foydalanib ketishdan qoʻrqaman. sababi, oʻzbek futbolining tarixiga nazar tashlaydigan boʻlsak, ikkinchi oʻrinlar koʻp boʻlgan, ammo keyin "oʻtib ketgan mavsum"ga aylanib qolgan. muxlislar qayerda edi? televizorlar oldida vaqtni yoʻqotganlar, deydilar. masalan, xalqimizning aytishicha: "bir marta yomgʻir yogʻsa, keyin qayta yomgʻir yogʻar" — bunda aynan oʻzagini yutishning maʼnosini koʻrsangiz boʻladi. Dostonbek Tursunovga kelibdi — yaxshi, oʻzi ishini qiladi, lekin uning 10 oʻyindagi "teshiklar" haqida gap ketmoqda. oʻzim ham Buxoro jamoasida shunday oʻyinchilarni koʻrganman: chap qanot himoyachisi sifatida oʻyinni ochib berishga koʻnikganlar, ammo oʻzining asosiy vazifasi — himoyani toʻgʻri tashkil etishni unutganlar. buni uning qarshi hujumlardagi ishtiroki bilan qoʻllab-quvvatlash mumkinmi? yoʻq, chunki boshqa jamoalarda ham xuddi shunday chap qanot himoyachilar mavjud, ammo ular oʻzlarining asosiy roliga eʼtibor beradilar. oʻzi oʻyin uslubini oʻzgartirishi kerak, aks holda yuqori oʻrinni yoʻqotib qoʻyish mumkin. hisoblar yolgʻon gapirmaydi — 23 ta oʻtkazib yuborilgan gol bilan yuqori oʻrinda turgan jamoa uchun asosiy muvaffaqiyat aynan shu himoya barqarorligidadir. lekin bu yetarli emas, chunki raqiblar ham davomiy olishadi. vaqt oʻtgan sari, jamoaning oʻyin taktikasi ham oʻzgarishi kerak. oʻsha Termizliklar kabi: ularning oʻyin uslubi bor edi, ammo vaqt oʻtgach, oʻzlarini yangilashga majbur boʻlishdi. mana shuning uchun Paxtakorga ham aynan shu vaqt kelganini koʻrsatadi — oʻzini toʻgʻri yoʻnaltirishi kerak.

23 ta oʻtkazib yuborilgan gol bilan yuqori oʻrinni egallagan boʻlsa-da, bu muvaffaqiyatni faqat himoyaga bogʻlash toʻgʻri boʻlmaydi. Men shuni koʻrishim mumkinki, Paxtakorning asosiy muammosi koʻrsatkichlar orqali oʻlchanadiganidan koʻra koʻproq — bu oʻyin taktikasidagi chalkashlik va raqiblarni toʻliq boʻysundirishdagi yetishmovchiliklardir. Qani bir yuzdan qaramangiz, Superliganing boshqa chempionlari oʻrtasida Nasaf oʻzining 60+ ochkosi va atigi 25-28 gol oʻtkazib yuborganligi bilan ajralib turadi. Bu degani, ular bir vaqtning oʻzida oʻz himoyasini qattiq qoʻllab-quvvatlashgan va oʻzlarining hujumkor potensialini toʻliq namoyon qilganlar. Dostonbek Tursunovning faoliyatidagi oʻzgarishlarga kelsak, uning chap qanotdagi "teshiklar" haqida gap ketayotgani toʻgʻri, lekin shuni unutmangki, u hech boʻlmaganda ushbu hududda qilingan xatolarni oʻzi ham koʻrgan va hisobot berishga harakat qilmoqda. Uning soʻnggi oʻyindagi 5 ta qarshi hujumga olib kelgan paslari esa uning jamoaga qoʻshgan hissasini koʻrsatadi — ammo asosiy masala shundaki, bu ishlari oʻzining asosiy vazifasi boʻlgan himoyaviy tashkilotga toʻsqinlik qilmay turibmi? Chunki 5:0 magʻlubiyatga uchragan oʻyinda koʻrilgan nuqsonlar butun kortejning vaqtinchalik eʼtiborsizligidan dalolatdir. Hisoblar shunchaki raqamlardir, ularning ortidan asosiy narsa — bu oʻyinchilarning ruhiy holati va taktik intizomidir. Mavsum oʻrtalarida 23 ta oʻtkazib yuborilgan gol imkoniyati bilan yurib oʻtish yaxshi narsa, lekin bu oʻtib ketgan mavsumlarga aylanib qolmasligiga ishonch hosil qilish kerak. Chunki oʻzbek futboli tarixida 2-oʻrinlar koʻp boʻlgan, ammo keyin "oʻtib ketgan mavsum"ga aylanib qolgan koʻp misollar mavjud.

qani endi mana bu 59-23 bilan shug'ullanishga to'g'ri keladi. 2-o'rin yaxshi, lekin o'tgan mavsumlarimizni eslaganimda — "o'tib ketgan mavsum"dan boshqa narsa bo'lmaganini ko'raman. shu Termizliklar kabi: yuqori ko'rsatkichlar, ammo baribir yakunda asosiy narsani yo'qotish. himoyadagi 23 ta gol yaxshi, lekin hisoblarga aldanmaslik kerak — chunki jamoamiz qayerda oladigan narsani oldin olishiga to'xtab qolgan. mana shuning uchun oʻzbek futbolining tarixiga yodda tutaman: yuqori reytinglar bir vaqtning oʻzida asosiy yutuqlarni ham keltirishi kerak, boshqa holda kelajakda ancha og'irroq bo'ladi. Dostonbek Tursunovning chap qanotdagi o'yinini ko'rib chiqyapman — uning 10 o'yindagi teshiklari uning faoliyatini ko'rsatadi. lekin uning qarshi hujumlardagi 5 imkoniyatini hisobga olsak, o'zini qayta koʻrsatishi uchun vaqt kerak. boshqa joylarda bunday chap qanotchilarni zaxirada ko'rmaganmi? boshqa jamoalarda ularning asosiy roli himoyani tashkil qilishdir, qayta ishlov berishda emas. hisoblar yolg'on gapirmaydi, lekin 23 ta oʻtkazib yuborilgan gol bilan yuqori oʻrinda turgan jamoaning asosiy muvaffaqiyati shu himoya barqarorligidadir. lekin bu yetarli emas — vaqt oʻtib ketgach, jamoaning oʻyin taktikasi ham oʻzgarishi kerak. oʻsha Termizliklar kabi: ularning oʻyin uslubi bor edi, ammo vaqt oʻtgach, oʻzlarini yangilashga majbur boʻlishdi. mana shuning uchun Paxtakor uchun aynan shu vaqt kelganini koʻrsatadi — oʻzini toʻgʻri yoʻnaltirishi kerak.

ah, qani bir yuzdan qaramay, 59-23 bilan yuqori o'rinda turgan jamoaning asosiy muvaffaqiyati aynan shu 23 ta oʻtkazib yuborilgan gol ekanligi aslida soxta quvonchdan boshqa narsa emas deydi jonim. o'zbek futbolida buning misollarini ko'p ko'rganimizdek, hisoblar yolg'on gapirmaydi — lekin yurak bilan yuritilgan oʻyindan qochib qutulmas deganimni aytamiz. chunki Termizliklarning oʻtmishdagi 2-oʻrinlari ham shunday ketgan edi: yuqori reyting, ammo baribir yakunda yoʻqotilgan imkoniyatlar. Paxtakor endi oʻzining himoya barqarorligidan boshqa narsa boʻlmaganligini koʻrsatmoqda, lekin maydondagi ahvoliga nazar tashlaydigan boʻlsak, bu yetarli emas — raqiblar ham davomiy olishadi, taktika esa yangi umidlarni tugʻdirishi kerak. ya'ni, asosiy muvaffaqiyatni faqat 23 ga bogʻlab qoʻymaslik kerak, chunki mavsum davomida vaqt oʻtib ketgach, oʻzini oʻzgartirish imkoniyati qolmaydi — mana shu zahoti kelgan vaqt, ya'ni jamoani toʻgʻri yoʻnaltirishning soʻnggi imkoni!