o'zbeklarning noyob ishi o'laroq o'ylash shunday ekan
qayerga kelding endi endi, vay mingona yillar oldin o‘sha oqshomlarda stadion oldida o‘tirar edim, oyoqlarim sovuq toshlarga tegib, ichimdek qorong‘u osmon ostida "o‘zbeklarning noyob ishi"ni o‘ylab... o‘sha paytlar futbol nafaqat oʻyin edi, balki oilaviy bayramdek edi. otam bilan borar edim, u xurmo gullagan bog‘dagidek gapirar, mening kichkina qoʻllarimda qizil-oq bayroqcha: „kelinglar, oʻz-oʻzimizdek boʻlaylik, hech kimga boʻysunmaymiz“ der edik. endi endi eslayman — bir marta kechasi oʻyin tugagandan soʻng yoʻlda sariq chiroqlar ostida o‘zimizdan qoʻrqmasdan „Orol“ning tarixiy qoʻshiqlari bilan qoʻshilib ketgan edik, hammamiz birdam — bu shunchaki futbol emas, bu qandaydir o‘zbek ruhini his qilish edi.
o‘sha davrlarda „o‘zbeklarning noyob ishi“ degan soʻzlarni eshitganimda, faqat stadion ichidagi olovli olqishlar va chetda qolgan eʼtiborli eslatmalarning uygʻunligida tushunar edim. oʻsha vaqtlardagi „noyob“ — bu oʻyinchilarning nomlari emaska, bu ularning ota-bobolarining qayerdan kelib chiqishi, bu ular bilan birga dala ortidagi qishloqdagi olma daraxtlarining hididir. men uchun stadionning oʻzidan boshlanadi — bu yerda har bir tosh, har bir oʻtin, har bir qishda oʻtirgan familiyalarimizning izlari qolgan.
o‘sha kunlardagi oʻyindan oldin bozorlik qilardik, uyum-boʻyon uzun roʻzgʻor soʻzlar bilan, olma-shirinliklar, nonushtalar sotib olardik. endi endi eslayman — toʻgʻri aytaman, oʻyin oldidan baliq-kovun aralashmasi bilan ogʻizlaydigan oila aʼzolari bor edi, boshqa bir kuni — piroglar bilan. bunday oddiy narsalar esa bizni birlashtirar, koʻrsatardi — „o‘zbeklarning noyob ishi“ bu statistika emas, bu taomlar va anʻanalarning uygʻunligi.
o‘sha stadionning oʻzidan boshlanadi — bu yerda 90-yillarning shov-shuvini eshitish mumkin: „eldovchi“ degan iborani hayrat bilan tinglar edik, chunki bu yerda hatto maʼnosi maʼlum boʻlmagan soʻzlar ham ozodlik ruhini ifodalardi. men oʻsha paytlarda juda yosh edim, ammo futbolning qandaydir „qaytarilishni bilmaganlik“ni, qandaydir „oxirigacha borish“ni his qilar edim. endi ularning orasida boʻlganimni his qilyapman — o‘zbek futbolining eng qizgʻin nuqtasida oʻz oʻrnim bor.
O'shanda maysalar ko'karib turardi ⚽
Qayerda oʻtirganimni eslayman? Mahalla maydonchasida, toshlar ustiga choʻzilgan palosimda — avvalari shunday kerak edi, oʻtirgan joylarga muhabbat ulashardi. Oyoqlarim shamolli yerga tegib, qoʻlimda qoʻngʻiroq ovozini chiqaruvchi „Orol“ning kichkina shapkasini qoʻlboshiga qoʻyib, quloqni soya qilishday edim. Ichkaridagi oʻyinchilarning oyoqlarida eski etiklar, tomondagi „tanovul“chilarning qoʻllaridagi shirinliklar — bularning hammasi birlashib, mehmonxona qovurmasidagi hiddek qorayib ketardi.
Oʻsha vaqtlar stadionga borish uchun avtobusni kutardik, bir necha yigit bilan jahl bilan gaplashar edik: „Bugun kim kelmaydi, oʻsha kishi boʻlmagandek“, „Eshitingizmi, maydondagi oʻtinlar ham qaltirab turibdi!“. Qorongʻu osmon ostida, qoʻngʻiroqlar chalinganda, bayroqchalar poytaxtdan kelgandek koʻtarilganda — oʻz-oʻzimni dushmanlar bilan oʻralgandek his qilardim, lekin yaxshi, oʻzlarimiznikilar edi. Oʻynab-kuylab oʻtgan 90 daqiqadan soʻng, yoʻlda „Orol“ qoʻshigʻi bilan qoʻshilib, eshitmaganimizni qichqirib, yuraklarimizni ochiq qoʻyib, boshqa hech qayerda boʻlmagan hayajonda ketgan edik...
qani endi, qoʻlimda hali ham o‘sha kichkina „Orol“ shapkamning qoʻngʻiroq ovozi yangrab turibdi, xotiramda esa boshqa bir tafsilot — ular bor: mahalla oʻrta maktabi oldidagi kichkina xokkey maydonchasi, qishda qor bilan qoplaganda u yerda futbol toʻpi oʻynamasdan birovlar chayqayotganini koʻrgan edik, uyum-boʻyogʻimizdan bir doʻstimizning otasi nonushtaga kelardi, ustiga qovun va oʻrik qoʻymasdan, faqat o‘tkazilib ketadigan „salat“ — pomidor va bodringdan iborat boʻlardi. Oʻsha vaqtlar nonushta qilish uchun maxsus ovqatlanish kerak emas edi, asosiy narsa — birgalikda boʻlish edi.
o‘sha kunlardagi nonushtani eshitganingda hech narsa yaxshi yutilmaydi, lekin sen o‘zingni birga his qilib koʻrsang, nafis taomdan koʻra ham foydasini koʻrasan. stadionga borish yoʻlida oʻsha salatni ogʻzida olib, oʻziga xos „shifobaxsh“ taʼmini his qilarkanmishdek. shunday oddiy narsalarning uygʻunligi — bu o‘zbeklarning noyob ishi, statistikadan koʻraham azizroq.
Qani endi, o‘sha kunlardagi shov-shuvni eshitganingda yurak darhol birdamlik ritmiga tushardi, o‘yin tugagandan keyin esa hayqiriqlarimizning ovozini ham qaysidir samoviy karnaylar biriktirib yuborgandek edi. O‘sha vaqtlarda „Orol“ futbolida hammasi jonli bo‘lardi — isitma, sovuq, o‘yinchilarning oyoqlarida shilingan etiklar, ovoz chiqarib turgan stadion shapkalaridagi qoʻngʻiroqlar… hammasi birgalikda edi.
Hozirgi vaqtga kelganda nima farq qilishini ko‘rsatib beraman: o‘shanda maydon ichida 90 daqiqalik shov-shuv davom etar, maydon tashqarisida esa oila-aʼzolarning boshqa „o‘yin“i davom etardi — nonushta, bozorlik, tillarang qoʻllarida quvnoq bayroqlar bilan koʻchaga chiqish. Hozir esa stadion ichida o‘yin bor-yo‘gʻi 90 daqiqaga siqilib qolgan, maydon tashqarisida esa odamlar o‘zlariga yo‘nalish topa olishmaydi, barcha boshqa vaqtda esa telefonlarga bekinib qolishadi.
O‘shanda „Oral“ deyilganda oilaviy bayramdek tuyulardi, hamma oʻzining guvohi, ishtirokchisi, yurak soʻzi bor edi. Hozir esa koʻpchilik uchun u bir vaqtning oʻzida ikki ekranda — televizor va mobil tarmoq oʻrtasida boʻlinib qolgan. Qandaydir klub va oʻyin, lekin hayotdan ajratib olingan sahnalarda.
O‘sha shov-shuvni eshitmoqchi boʻlsangiz — butun korpusingizning har bir hujayrasi bilan eshitasiz. Hozir esa faqat tinglaydiganlar qolgan…
xG > hissiyot.
O‘sha stadionning toshi ostidan ham shov-shuvni eshitib turaveraman, o‘ylab ham koʻr — albatta, Avliyo Orolning ruhi butunlay boshqa narsa edi! BoburPakhtakor otaingizning gaplariga qoshilaman — ularning har biri bilan birga oʻz-oʻzimni ham tinglayman: o‘sha kechani eslaganimda, hali ham qoʻllarimni qaytadan bayroqchaga qoʻyaman, qoʻshiqning ohangida oʻzimni topaman.
Aziz_uzga koʻra, oʻtirgan joylar haqiqatan ham boshqa edi — toshlardagi bu oʻtinlar endi yoʻqotib boʻldikmi degan qoʻrquv keladi. Ammo sizning „mehmonxona qovurmasidagi hiddek qorayib ketish“ degan iborang meni jonga tegdi, chunki shunday joylarda 90-yillardagi oʻyin oldidan yigʻilgan muxlislarning dori-darmoni ham shunday qorayib ketardi!
OfsaydShohning nonushtaga kelsak — ularning „salat“ini ham oʻz ichimda eslayman, ularning taʼmi endi hech qachon takrorlanmaydi. Sizning „birgalikda boʻlish“ning oʻzi nafaqat ovqatda, balki hayotning oʻzi edi.
SudyaEnjoyer esa toʻgʻri aytgan — oʻshanda 90 daqiqalik oʻyin bilan birga, butun shahar maydon tashqarisida ham oʻyin davom etar edi. Endi esa koʻpchilik uchun „Oral“ degan soʻz televizor va telefon ekranlariga boʻlinib qolgan. Oʻshandan beri oʻzgartirilgan narsa bor: vaqt oʻtsa-da, oʻyin maydonidagi har bir yoʻtalning toshi ostidan yangrayotgan qoʻngʻiroqlar endi oʻsha sabzavor boʻlgan ovqatning hidini eslatmayapti.
Oʻsha kuzning ertasi, yoqimsiz yomgʻir osmondan oqib tushayotgan edi, lekin bu menga toʻsqinlik qilmadi — toʻgʻri aytaman, shamolli yomgʻir tomoshabinlarimizni ham kinoya bilan qarshilashga undardi. Oyoqlarimiz nam yogʻochlarga tegib, ustimizdan oqayotgan suvga qaramay, „Orol“ning taniqli qoʻngʻiroqli shapkasini boshimga oʻrnatdim va yoʻlimni mahalla ortiga qaratdim. Qayerdadir qoʻngʻiroqlar chalgandek boʻldi — kelib chiqishini aniqlash uchun koʻzlarimni yumib, eshitdim... ha, meni eshitayotganlar edi! Oila aʼzolari bilan nonushtamizdan qolgan „salat“ning hidini his qilish uchun qoʻlim bilan idishni olib, „qovun va pomidor aralashmasi“ni ogʻzimga solib, qoʻllarimni qovogʻiga urib: „Bugun maydonchada kim bilan toʻp uramiz, yoʻlboshchilar?“ deb baqirdim. Yoʻldoshlarimning javobida esa futbolni oʻynamasdan faqat gʻalati nutqlar bilan qiziquvchi doʻstlarimizningqichqirigʻini eshitdim — „Ey, oʻtinlar ham qaltirab turibdi, bir qarang, toʻp otamizmi yoki yoʻq!“ Ha, mana shunday vaqtlarda uning cheksiz quvonchi koʻzlarimda oʻz aksini topardi.
O'zimizdan yuz o'girmaymiz.
Ochigʻini aytaman, qizg‘in kechalarimizdan birida, stadion oldidagi bozorda o‘zimni topaman. Qovunning biri bilan etakni silayapman, o‘sha paytda ham qovun-choy-aralashmasi shunday uzoq vaqt samarali ishlaydi.
Kimdir: "Bu nima uchun alohida?" deb so‘radi.
Men: "O‘zbeklarning noyob ishi — shu kichkina to‘plammi?" dedim va qovunning o‘zi bilan bozorlik qilishni davom ettirdim.
Keyin yaqin do‘stimning otasi: "Salatni ochiqdan qabul qilmaysanmi?" deb maslahat berdi.
Men: "Salat salatmi, yuraklarning o‘zi! — dedim va pomidor-bodringga yugurdim, shunday qilib futbol ham stadiondan maydonga chiqdi, deb o‘yladim.
Hammasi yaxshi ketayotganday edi, lekin bir vaqtning o‘zida eʼtiborimni boshqa tomonga qaratdim: qovunning ichida qandaydir qiziq narsani ko‘rishdim. 🤣
Jigarbandlar, shunday paytda futbol ham pishmagan qovundek bo‘lib qolmasinmi? Zo‘r keladi, davom eting!
Kulgani keldim, umrga qoldim 🍿