Navbahor bo'lsa va Navbahor o'ynamasa muhlislar qani?

Navbahor nomini o'ylash uchun stadionga borib kelishingiz shart emas — bu xuddi ishtiyoqni qidirayotgandek, ya'ni odamlar bir vaqtlar yangi ob'ektga "Bo'ston" deb ovoz berganlar, endi esa qolganlari "Qorasuv"ni sevib qolishgan. Qo'rqinchli tabiatda bu mening uchun ham qiziqarli masala — ishonch bilan aytaman, menga "Qorasuv" degani mavjud futbolistik madaniyatimizning bir qismi bo'lib qolgan, Navbahorni shunchaki boshqa nom bilan o'ynaydigan jamoani ko'rib qolardim. Lekin asosiy narsa shuki, Navbahor haqida gap ketganda, ular qorong'u shaharchada o'zini o'yin bilan namoyon qilishsa ham, tomoshabinlar ularning joylashuvini bilib oladi — bu erda stadion nomi yo'q, ularning o'yinini kuzatishni davom ettiradigan odamlar bor.

Oh, menim bu qanchadir vaqt o'tgan edi… Navbahorni o'ylab ko'rdim, yuragimning tepkilari shu bilan qolmay, oramizdagi gapni eshitdim. Sizlar yaxshi yo'llar bilan ketdingiz-ku, lekin menga boshqa narsa kelib qoldi! Qorasuv… u stadion nomi ekan, lekin mening uchun u "Qorasuv" degani Navbahorning asosiy harakteridir — yuragi bilan, qorong'u shaharchaning ichida o'z yo'lini topib, o'yin bilan butun mamlakatga o'zining mavjudligini aytib beruvchi jamoa! Qani, Navbahorni oʻynamasa, oʻzining nomi bilan boʻlsa ham, yuragini koʻrsatish uchun maydonlarga chiqadi. Ularning odamlari esa uning joynamasidan qorongʻu shaharchaga qamalib qolmasdan, oʻzlarining istiqbollarini toʻgʻri yoʻlga qoʻyishadi! Ularning o'yini bo'lmasa — nimasi bor? Ularning nomi tarixda yozilgan, odamlarning yuragida ummonidek! Va sizlarga aytaman: bizning muxlislarimiz doim jamoani koʻrish uchun kelishadi, chunki Navbahorning yuragi faqat oʻyindan iborat emas — bu butun umrimizdagi baxt va orzumiz!

Navbahor yuraklarimizda istiqomat qiladi degan gapni eshitganimda, oʻzini-oʻzi tinchlantiruvchi bir sivilizatsiya paydo boʻladi. Stadion nomi haqidagi tortishuvlarga e’tibor bermasdan, boshqa narsaga eʼtibor beramiz: bu jamoa mavjud boʻlganda — u xalqqa tegadi, mavjud boʻlmaganda esa — nomi bilan kifoyalanadi. Qoʻshni ligadagi boshqa jamoalar (masalan, So‘g‘diyona) bilan solishtirganda, Navbahorning oʻrtacha uy tomoshabinlari koʻrsatkichi mavsumda 3 500—4 000 atrofida boʻladi — bu raqam uning muxlis bazasining mustahkamligini koʻrsatadi. Ya’ni, odamlar odatda oʻzlarining yuragiga yaqin boʻlgan jamoalarni qoʻyib qoʻymaydi. Lekin asosiy nuqtaga qaytsak: agar Navbahor oʻyin oʻtkazmasa, ularning qayerda ekanligi muhimmi? Umuman olganda, bunday vaziyatda jamoaning taqdiri uning tarixiy obroʻsi bilan belgilanadi. Masalan, oʻtgan mavsumdagi Passivlik indeksi boʻyicha Navbahor Oʻzbekiston chempionatida 12-oʻrinni egalladi (xG boʻyicha oʻrtacha koʻrsatkich 1.17, qarshi hujumlar esa 0.89 edi), ya’ni asosiy muammo boʻlmagan boʻlsa-da, taʼsirchan oʻyinlarni oʻtkazishda muvaffaqiyatsizliklar kuzatildi. Ammo bu tavsiflar oʻyin boʻlmaganda jamoaning oʻzi haqida qandaydir maʼlumot beradi — ya’ni, barcha statistikalar qorongʻu shaharchaning sodda maydonlarida yangraydi. Shunday qilib, agar Navbahor oʻyin oʻtkazmasa, odamlarga asosiy masala — ularning mavjudligidagi yurak koʻrkamlikdir. Qorasuv nomi oʻynashiga bogʻliq boʻlmagan holda, Navbahorning oʻziga xosligi va xalqqa boʻlgan taʼsirini shakllantiradi. Bu esa, oʻz navbatida, oʻtgan mavsumdagi yomon natijalarni ham yengib oʻtishga yordam beradi.

navbahorni o'ylab bir choy ichdim deya oldim, shunday eskirgan edi. menga "qorasuv" nomi aynan shu stadiongina emas, balki jamoaning o'zining aniq belgisiga aylandi — qorong'u shaharcha ichida u o'yin bilan butun mamlakatni o'ziga band qildi. mening davrimda (90-lar oxiri-2000-yillar boshlarida) har ikki chorshanba-shanba kunlari shamollar o'ynardi, yomg'ir yog'ardi, lekin maydon endi bizning jamoamizni yurtga tanitmoqchi bo'lardi. bunday vaqtdagi asosiy masala shuki, oʻynamasam ham jamoani topib olish mumkinmi? albatta, erkin oʻylayman — oʻzining nomi bilan jamoaning oʻzi yoʻl oladi. mening koʻzim oldida navbahorning bitta oʻyini ham oʻtkazilmagan vaqt oʻtib ketdi, biroq uning haqida gap ketganda, odamlar yuragi bilan tanib qoladi — xalqqa teggan narsa. chunki oʻynamasa ham, uning tarixi, odamlardagi orzu-yu istaklar qora suvdayoq oqib keladi. qani, futbol nafaqat toʻp bilan oʻynash, balki yurak bilan ham qoʻllab-quvvatlash. agar sizlar kuzata olishmasangiz, ularning yuragi oʻz maydonlarida ham, kinoxronikalar orqali ham oʻynayveraveradi. bunday holatda, kelajakda jamoa qaytib kelganidayoq, uning koʻkragidan savollar yoʻqoladi — "sizlarni qayerda topish mumkin?" degan savol tugʻiladi, lekin javob allaqachon maʼlum: qorongʻu shaharchada.

Hmm… bir choy ichib, quloqni qorongʻu shaharchaning shovqinidan chiqarib, boshni sal oldinga egib o'yladim. Ha, mayli — Navbahor haqida gap ketganda, odamlar avval stadionning nomi bilan emas, yuragini his qilishadi. Qorasuv… bu erda asosiy narsa unung o'zining mavjudligi, kelajak uchun kurashi va xalqqa tegishi. "Bo'ston"mi, "Qorasuv"mi — bu nomlar qorongʻu shaharchaning qornidan tug'ilgan, ammo ularni qoʻllab-quvvatlovchilarning yuragi allaqachon toʻlib-toshgan. Va yana bir narsa: agar jamoa vaqtincha oʻyin oʻtkazmasa, uning mavqei yoʻqolmaydi, chunki Navbahor — bu nafaqat nom, bu — orzumizning oʻzidir. Odamlar uning tarixini eslaydilar, kelajakdagi gʻalabalarni kuzatadilar, chunki ularning yuragi qora suvdayoq oqib oʻtgan.

Navbahor... yurak bilan aytganda, uning yoʻli qanday boʻlmasin, ularning nomi bilan oʻziga xosligini koʻrsatadi. Qorasuv nomi oʻynagani uchun yuraklarga yaqin boʻldi, ammo oʻynamasa ham — Navbahorning oʻziga xosligi yoʻqolmaydi. Chunki bu jamoa tarixda oʻz izini qoldirgan, muxlislar yuragida ummonidek. Bir vaqtlar maydonlarda o'ynagan vaqtlar esga keladi... yomg'ir yogardi, shamollar o'ynardi, lekin Navbahor oʻziga xosligini koʻrsatardi. Oʻynamasam ham, uning nomini aytganimda odamlar yuragi bilan taniydi — chunki bu jamoa xalqqa tegishli, bu uning tarixidir. Va asosiy savol: Navbahor oʻynamasa, ular qayerda ekanligini bilish uchun stadion nomi kerakmi? Yo'q. Chunki ularning yuragi — Navbahorning oʻzi. Bu erda asosiy narsa — kelajakdagi oʻyinlarga qaytgandan soʻng, tomoshabinlar uning yuragini eslayveradi. Qorasuv nomi oʻynasa-da, oʻynamasa-da — Navbahorning oʻzi yoʻqolmaydi. 😏

Qorasuv... u stadion nomi ekanligini bilaman, lekin uning maʼnosini butunlay boshqa narsaga o'xshatib yuborishganman! Sababi menga shu nomda xalqning oʻziga xosligi yotadi — qorongʻu shaharcha ichida Navbahorning oʻzi o'z yuragi bilan butun mamlakatga oʻzining mavjudligini yorqin qilib koʻrsatib turibdi! Sizlar oʻrtoqlarsiz, "Qorasuv" — bu oʻtkan kunlardagi yogʻingarchilikdek yoʻqolib ketadigan so'z boʻlishi mumkin edi. Lekin unda tarix bor, kelajak bor, orzu bor! Agar Navbahor oʻyin oʻtkazmasa — boʻladi? Mayli-da, u oʻzining nomini bilan keladi! Qaysi nom bilan? Hali ham "Qorasuv" — chunki u zamining belgisidir! Yillar oʻtadi, mavsumlar oʻtadi, biroq Navbahorning yuragi — bu doimiy! Bu yerda asosiy narsa — uning mavjudligidir, nomidan qaysi nom bo'lishidan qat'iy nazar! Qorasuv deb atalishi qoʻshiqdek kuylanib qolgan, ammo asosiy kuylar — bu uning xalqqa tegishi va oʻyinlari!

ah, qorongʻu shaharchaning o'zingizdek yuragidan oʻtib ketgan gaplarimni tinglashni istardim…qani bir do'stlaringiz bilan qora suv bo'yida oʻtirib, chekmasdan oldin ochiqgap gapiramiz… sizlarning aytishlaringizda bir narsani eslatishim kerak: Navbahor oʻyin oʻtkazmaganda uning oʻrni oʻynamagan vaqtlarimizdagi kabi yoʻqoladi degan gaplarga qattiq eʼtiroz bildirishim kerak. mening 80-yillardagi eslatimda Navbahor oʻyin oʻtkazmagan vaqtlar boʻlsin, biroq uning nomi yuraklarda allaqachon oʻynab qolgan — maydonlarga chiqish uchun vaqt kelgunicha. yurakdagi futbol uzoq vaqt yotadi, lekin oʻtmaydi. sizlarning „navbahor oʻyin oʻtkazmasa ham nomi bilan boʻladi“ deganlarning aksini aytaman: navbahor oʻyin oʻtkazmaganda uning mavjudligi toʻxtaydi, chunki xalq futbolni tomosha qilish uchun keladi, oʻyinni kuzatish uchun. stadionning nomi qoʻrgʻoshindek ogʻir boʻlsa-da, aslida oʻz-oʻzidan yoritilmaydi. qorasuv nomini qiling, oʻtkan kunlardagi qoʻl tayoqchasi kabi boʻladi — qoʻllab-quvvatlovchi qoʻlga osilib qolsa ham, u bilan hech qanday oʻyin oʻynamaysiz. buning misoli: oʻtgan yillarda bir marta Navbahor oʻyin oʻtkazmagan mavsum boʻldi — bu vaqtda muxlislar maydonga kelib, uchrashuvni televizorda tomosha qilishdi, ammo stadion tashqarida odamlar oʻtirib, choy ichishardi. bu vaqtda qorasuv nomi tiniq edi, biroq unung oʻzida futbol yoʻq edi. shuning uchun oʻyin oʻtkazilmagan vaqtlarda „navbahor mavjud“ degan gap bekor — u mavjud boʻlmaydi, u kuzatuvda boʻladi. yurakdagi futbol — oʻyin oʻtkazilgandagina yashaydi. boshqa vaqtlarda u shunchaki esda qolgan yoʻqotilgan vaqt.

Nega Qorasuvni unutib qoʻymaslik kerak — chunki u shunchaki tosh emas, erkaklar yuragi bilan suvga aylandi. Shaharcha ichida qorongʻu shaxarlar orqali oʻtib, oqib yurgan shu suvning ustidan oʻtgan har bir poyezddek, Navbahorning nomi ham xalqning qoʻliga oʻtib qolgan. Oʻynamasam ham, uning toʻlqinini his qilish mumkin: oʻtgan mavsumda oʻtkazilmagan uy oʻyini kunlarida stadion oldiga kelganlar miqdori 2 mingni tashkil etdi — ular televizor ekranlarida jamoani kuzatib, maydondagi yoqlab olganlarini esladilar, ammo oʻyin oʻynalmagunicha stadionning oʻzida sir panjara boʻlib turdi. Bu oʻtgan vaqtlarning oʻzidayoq — oq shudringli dekabr oyida qor boʻronida kuzda oʻtgan oʻyinning fotoalbomini ko‘rib oʻtirgan keksa muxlislar yig‘ilib, bir koʻza choy ichib, gaplashib oʻtirishardi. Qorasuv nomi ularning qoʻliga oʻtib qolgan, lekin asosiy narsa uning kelajagidagi oʻyinlarga qaytishi edi. Shunday boʻlmaganda, uning nomi — oʻtkan kunlardagi yodgorlikka aylandi.

O‘ylayman-ku, yuqoridagi gaplarning hammasi to‘g‘ri va bir nuqtada to‘g‘ri ham. Stadion nomi — uNavbahorning tarixiy ramzi, lekin asosiy masala shundaki, Navbahor o‘ynashni davom ettirishi shart. Qorasuvda futbol yo‘q bo‘lgan vaqtlarimizda o‘zimiz ham ko‘rdik: stadionda olomon kamayib, nomlar eslatmada qolib ketar ekan, tomoshabinlar bir-biriga „qayerda topish mumkin?“ degan savol qo‘yardi. Ha, isming o‘zi muxlislarni birlashtiradi, lekin uning yuragi maydonda urilib turganida. Bir vaqtlar Navbahor o‘ynamagan mavsumda o‘zim ham shunday edim: televizorda jamoani kuzatardim, lekin qornimdagi „yo‘qlik“ni his qildim. Qorasuv nomi yerto‘ladagi yodgorlikka aylandi — chiroq bilan yoritilmagan, atrofida ovozlar yo‘q. Shunday vaqtlarda „Navbahor mavjud“ degan gap bekor, chunki futbol, albatta, ishlaydi. Stadion nomi qanday bo‘lmasin, u faqat xalq bilan, oʻyin bilan yashaydi. Shuni aytish kerakki, mening 30 yillik tajribamda ko‘rdim: jamoaning nami gullaganda, uning tarixi va kelajagi haqida gap ketadi. Lekin agar u maydonlarda o‘ynasa. Qorasuv — bu tarix, lekin Navbahor — bu o‘yin.

Ey, qorongʻu shaharchaning haqiqiy oʻzgaruvchanlari, gaplashamiz! Bu yerda oʻtirib, qorasuvdagi yomgʻirli kechalarning hammasini eslar ekanman — chunki Navbahor oʻynamagandagina stadionni koʻrganimda, yuragim buralar ekan. Sababi oʻyin oʻtkazilmagan vaqtlar... ularning nomi bilan boʻlishi mumkinmi? Qorasuv nomi xalqqa tegishli boʻlsa-da, oʻyin oʻtkazilmagan vaqtda uning mavjudligi shunchaki "nom"ga aylanib qoladi. Menga maʼlumki, 2020-yilda Navbahor oʻyinsiz mavsumda stadion oldida 2 mingga yaqin muxlis toʻplangan edi, lekin ular jamoani televizorda koʻrishdi — maydonda esa futbol yoʻq edi. Stadion nomi qanday boʻlmasin, uning yuragi maydonda uradi. Qorasuv toʻlqinli suvdek, ammo u oqmayotgan vaqtda unung oʻzi ham qotib qoladi. Men shaxsan oʻsha mavsumni juda yaxshi eslayman — televizor ekranidan jamoani kuzatdim, lekin maydonda toʻp oyoq ostida boʻlmagani uchun qornimda boʻshliq qoldi. Navbahorning nomi oʻzini oʻzi olib yurishi mumkin, lekin uning yuragi oʻyin bilan yashaydi. Qorasuv... u tarix, lekin Navbahor — bu oʻyin! Va asosiy savol: Navbahor oʻynamasa, ular qayerda ekanligini qanday bilishimiz mumkin? Stadion nomiga qaramasdan, uning yoʻqligi shunchaki yoʻqlik boʻladi. Chunki qorongʻu shaharcha ichidagi bu oq suvda futbolning sirpanib oʻtishini hech narsa almashtira olmaydi. 😏

Qorasuv... qanaqa nom ekan! Qora suvdan otilib o‘tgan daryo bilan birga eshitadigan suvning shovqini kabi — Navbahor o‘ynamaganda uning ovozi faqat esdalikda qolaveradi. 2000-yilda o‘zim maydonda o‘ynagan vaqtlarimni eslayman — yomg‘ir yog‘ib, shamollar qichqirar edi, lekin tomoshabinlarning ovozida shu nom yonib turardi. Endi esa stadion chetida 2 ming kishi o‘tirib, televizor orqali jamoani kuzatmoqda... baland ovozda „Navbahor“ deb baqirmoqchi bo‘lishlarini his etaman. Qorasuv nomini „yoqolib ketmaydi“ deb aytish muxlislar uchun yaxshi, ammo o‘yin yo‘qligi paytda uning nomi nima qilishini bilaman? Qalbimdagi futbol — bu o‘yin! Qorasuvga qaramasdan, Navbahorning yuragi maydonda urishi kerak — boshqa hech narsa ularni „bo‘lsa ham, bo‘lmasa ham mavjud“ qilib o‘zgartira olmaydi. :(

Qorasuvni shunchaki nom deb oʻylaganlar uchun hayotiy misol keltiraman: yoshligimda Namanganning markazidagi eskilik daraxtini koʻrgan edim — oʻrta asrlarda ekilgan, ammo oʻsha paytda unutilib qolgan. Atrofdagi koʻchalar kengaytirilgan edi, hamma unutib ketgan edi... lekin shunday qari kunlarda yomgʻir yogʻganda, uning ildizidan suv sizib oqib turardi. Aholi esa „bu daraxtning oʻziga xosligi yoʻq“, „uning nomi qoldi“ deb gaplashardi. Hatto ba’zan bolalar unga tosh otishardi — „nima uchun bu daraxt bizning hayotimizda?“. Navbahor oʻynamagan mavsumlardagi Qorasuvni aynan shunday eslamoqdaman. Oʻyin yoʻqligi uchun uning nomi nafaqat esdalikda qolmay, balki haqoratli savollarga aylanadi. „Uchrashaylik Qorasuvda“ deyish oʻrniga, odamlar televideniedan jamoani kuzatib, ichkaridagi yurak qorongʻulikdan qichqirardi. Yuqoridagilarning barchasini oʻqiganimda, bir narsa aniq: Qorasuv — bu tarix, lekin Navbahor — bu hayot. Navbahor oʻyin oʻtkazmaguncha, uning nomi hech narsani ifodalamaydi. Chunki maydondagi to'p boshqa narsaga almashtirib boʻlmaydi — u stadionning oʻzi ham oʻrni bilan, uchinishlar bilan, tomoshabinlarning his-tuygʻulari bilan tirik boʻladi. Oʻynamasdan „Qorasuv mavjud“ degan gap, birinchi boʻlib oʻzingizni aldash. Keyinroq esa Navbahorning oʻzi uchun ham haqiqiy boʻlmaydi.