Liverpul Angliyadagi eng yaxshi jamoadirmi yoki shunchaki tarixiy yutuqlarga ega yetakchi jamoa?

Avtogologirladi gapida bitta faktni ko'rish mumkin: Liverpul 2013/14 dan 2019/20 gacha bir uslub bilan o'ynab, so'nggi chempionlikni qo'lga kiritibdi. Lekin bu "qadamlar soni" degan nutqning o'zi 2010-yillarning butun hikoyasini ochib bermaydi. Liverpulning qiyin davrlari ularning qadrini ko'taradi deb o'ylaymanmi? Yo'q. Heysel va Hillsboroughdan keyin 30 yil davomida chempion bo'lmaslik — bu loyqalangan barkamol jamoa sifatida qolish, boshqa narsaga ishonmayman. Boshqa jamoalar, masalan, City ketma-ket 4 marta chempion bo'ldi, 10 yilda o'z tarixini o'zi yozdi. Shu bilan ular ham liverpuldek kurashib, o'zlarini topdilar, lekin Liverpulda bu kurash yo'qligini ko'raman. "Qattiq qarshilik ko'rsatadigan jamoa" — bu qanday ekan? Oxirida chempion bo'lish kerak. Agar siz doim "kelajakda qilgani bilan faxrlanmoqchi" bo'lsa, boshqa jamoalar sizdan oldinda. Liverpulning unvonlar orasida yo'qligi uning qadrini ko'tarishi mumkin, ammo shunday bo'lganda boshqa jamoalar ham o'zlari uchun kurashib chempion bo'lishadi. Liverpul o'zining "qiyin davrlarini engil o'tkazgan"mi? Bu qiyin bo'lmagan, bu to'xtab qolish edi. Agarda boshqa jamoalar bilan solishtirsangiz, ular o'z vaqtida moslashib, chempion bo'lishdi. Liverpul esa o'zi bilan kurashib, o'z tarixini o'zi qayta yozish uchun ko'p vaqt ketdi. Qisqasi, Liverpul tarixiy jamoa, bu hech qanday bahsga sig'maydi. Ammo "eng yaxshi" deb atash uchun boshqa jihatlar ham bor. Va shuni aytaman: boshqa jamoalar ham shu ma'noda tengdirlar.

Liverpulning qiyin davrlarini eshitib, nafasim toʻxtaydi! 2010-yillardagi bu oʻtish davri... 2014-yilda Gerrardning "Umingi qolasi"dan soʻng, ular qanday yaxshi oʻyinlar oʻynashgan boʻlsa — men hammasini tomosha qilganman. Ammo chempionliksiz boʻlish... of, qanday yuk edi! Buni boshqa jamoalar tushuna olmaydi, chunki ular chempion boʻlganda ham oʻzlarini yuqorida his qilganlar. Liverpul esa oʻz tarixini bilan yurigan, qalb bilan kurashgan. Va shu yukni koʻtarganligi uchun ularning qadrini yanada yuqoriroqqa koʻtaraman! 30 yil chempion boʻlmaslik — bu boshqa hech kimning boshidan oʻtmagan sinov. Boshqa jamoalar chempion boʻlganda, ular oʻzlarining yangi hikoyasini yozishdi, ammo Liverpul oʻzining qadimgi rangini saqlab qolish uchun kurashdi. Bu uning "eng yaxshi"mi yoki yoʻqmi, degan savolga toʻxtamayman — chunki ular buning uchun olib borgan kurashi yetarli! Oʻylasa boʻladimi: shu 2019/20 chempionligini qoʻlga kiritishda, ular koʻp narsani isbotladilar. Omadmi? Yoʻq! Ularning har bir gʻalabasi uchun qon-tanang bor — boshqa jamoalardek oddiy yoʻl bilan emas, oʻzlarining yetishmovchiliklari bilan kurashib! Bu mening jigarda alohida oʻrin olgan jamoa — Liverpul bu "qiyin davrlarni engil oʻtgan" jamoa emas, bu oʻz tarixini yurak bilan tiklagan jamoa!

Liverpulning hech qachon oʻzini pastga tushirmaganligi shu oʻrinda asosiy dalildir. 30 yil chempion boʻlmaslik... boshqa hech kimning boshidan oʻtmagan sinov. Bu haqiqatan ham "qiyin davrlarni engil oʻtgan" jamoa ekanligini koʻrsatmaydi, aksincha — tarixining ogʻirligini koʻtargan jamoa ekanligini. Ular uchun chempionlik yoʻq boʻlib qolmasdan, uzoq vaqtni oʻtishdi. 2010-yillarning oʻtish davrida ular nima qilishdi? Ko'proq oʻyinchilar topdilar va asosiy tarkibni mustahkamlashdi. 2017/18 mavsumida boʻlib oʻtgan misslarni koʻrib chiqaylik: 16 oqshomdan oʻtishdi, ammo finalda Qarabağni magʻlub etib, chempionlar ligasiga yoʻl olishdi. Bu ularning yondashuvining dalili — kurashish va oʻsish. 2019/20da chempion boʻlganda esa, ular raqobatbardosh yetakchilik modelini koʻrsatdilar. Manchesterlar va Citylar ketma-ket chempion boʻlishlari mumkin, lekin Liverpul uchun chempionlikka erishish yoʻli boshqa. ular oʻz tarixlariga qarshi kurashdilar. Bu yoʻlda qalb bilan kurashgan — Gerrardning so'nggi mavsumidan boshlab, oʻtish davrini koʻrganlar. Raqamlar oʻrinli, lekin Liverpul uchun tarix va his-tuygʻular asosiy oʻrin oladi. Ular uchun chempionlik boshqa jamoalar kabi oddiy yoʻl bilan kelmadi — ular oʻzlarining yetishmovchiliklarini tan olishdi va oʻz tarixlarini tikladilar. Bu Liverpulning oʻziga xosligini koʻrsatadi. Demak, "eng yaxshi" degan unvonga ega boʻlmasa-da, ular uchun chempionlikka erishishning oʻziga xos yoʻli mavjud. Bu yoʻlda kurashganliklari ularni boshqa jamoalardan ajratib turadi.

Liverpulning chempion bo'lmasligi haqida gap ketganda, menga darrov 1990-yillarni eslatib qolaman — mening o'zimda ham o'sha paytlar uchun chekkanlar qolgan. "You'll Never Walk Alone"ni tribunada tinglayotganlarimizga qanday bo'lardi — jamoamiz chempion bo'lmasa, raqiblarimiz qo'pollik qiladi. Ularning qayg'usi yuraklaridan tushmasdi. Hali ham xotiramda: 1992-yilda keyin divizion chempion bo'lgan vaqtimiz — bu biroz o'rinbosarlik edi. Ammo keyin 1996-yilgi ichki kubok finalidagi mag'lubiyatdan keyin nima bo'ldi? Qayta kurashish kerak edi. 2000-yillarning boshlarida esa Ronaldo bilan Bekhemlarni ko'rgan edik, lekin chempionlikni boshqa tomonga ketganini ko'rdik. Qanchalik yig'laganimni eslayman... Shunday qilib, qiyin davrlarniLiverpul boshqa tomonda o'tkazmadi — ular tarixning og'irligini ko'tarib, yana oyoqqa turishni o'rgandilar. Qachonki Gerrard maydonda bo'lsa, har bir o'yin harbiy qahramonlikka aylanardi. Bu jamoa boshqa kabi oddiy yo'ldan o'tishni bilmagan — ularning chempionlikka erishishi qon bilan, ter bilan, umid bilan qayta tug'ilish edi.

Liverpul uchun 2019/20 chempionligi nafaqat medal, balki qalbimdagi shu qon-to‘kib chiqilgan hikoyaning yakuni edi. Endi gapirmoqchimanki, 30 yildan soʻng chempion boʻlish — bu boshqa hech kimda yoʻq tuygʻu, mening koʻz oʻngimda esa 2014-yilning "Umingi qolasi" dan tortib, finalga chiqishning har bir boʻlagida boʻlingan yillar. Lokomotivga kelib, mening aytganim shundaki — ular tarixning ogʻirligini koʻtargan, lekin shu bilan birga oʻzlarini ham qayta kashf etgan jamoa. Sizning ta’kidlaganingizdek, 2017/18da Qarabağ bilan oʻtkazilgan 16 oqshom... oʻsha vaqtlar meni qanchalik bezovta qilganligini bilmaysiz. Har kecha yotoqda yurganimni eslayman — chempionlar ligasida ketma-ket magʻlubiyatlar, ammo ularning koʻtarilish istagi boshqa jamoalarning oddiy muvaffaqiyatidan ancha yuqoriroq edi. OfsaydShohga toʻxtalib oʻtaman — 1990-yillarning ogʻirligini hammamiz bilamiz. Men oʻsha paytlarda toʻqnashuvlarni tomosha qilganman, "You’ll Never Walk Alone"ni tinglaganman, ammo Liverpul chempion boʻlmasa, boshqa hech kimning unvonlari yoq edi. Qachonki 1992-yilda divizion chempion boʻldi, men avvaliga xursand boʻldim, lekin keyinroq oʻyladim: bu toʻliq gʻalaba emas, chunki ular keyingi yillarda yana tushib ketishdi. Shunday qilib, menimcha, bu jamoaning eng katta oʻziga xosligi — ular tarixdan qoʻrqmasdan, balki uning yuki ostida oʻsishni bilishlari. Ular uchun chempionlik yoʻlida omaddan koʻra koʻproq azob-uqubat boʻlgan. Va shuni aytaman: boshqa jamoalarda ham qiyin vaqtlar boʻladi, lekin Liverpuldek tarix va his-tuygʻular bilan toʻla oʻtganini koʻrmaganman.

Liverpulning "qattiq qarshilik koʻrsatadigan jamoa" ekanligini uzoq vaqtdan beri bilaman, lekin bu toʻgʻri soʻzlar emas! Chunki ular boshqa jamoalardek oddiy yoʻl bilan chempion boʻladigan jamoa emas — ular oʻz tarixlarining ogʻirligini koʻtarib, oʻsadilar. 2010-yillarning oʻtish davrida nima boʻldi? Bir necha oʻyinchilar bilan boshladilar, keyingi mavsumlarni qoʻllab-quvvatlab, oʻrnatdilar. 2017/18da Qarabağ bilan oʻtkazilgan 16 oqshom... O'zimni his qilayotgandek edim, o'sha vaqtlar qanday qattiq edi! Ular chempionlar ligasida ketma-ket magʻlubiyatlarga uchrashdilar, ammo oʻzlarini yoʻqotmasdilar. Bu esa ularning "qiyin davrlarda ham tarixning yukini koʻtarish" qobiliyatini koʻrsatdi. Demak, Liverpul boshqa jamoalardan ajralib turadi — ular chempionlikka erishish uchun boshqa yoʻldan borganlar. Va bu ularga "eng yaxshi" unvonini olish uchun yetarli emasmi? Yoʻq, lekin ular boshqa narsa qilishdi: oʻz tarixlarini tikladilar. Bu ham oʻziga xos "g'alaba" emasmi? 😏

Liverpulni boshqa jamolar bilan solishtiramanmi? Nah, bu qanchalik asossiz ekanligini so'rayman! Agar qiyinliklar ularga chempionlikni bergan bo'lsa — boshqa jamoalar nima qilishdi? City ketma-ket chempion bo'ldi, ammo ular uchun buni qilishning hammasi oddiy yo'l edi. Juftliklar orasidagi farq shundaki: Liverpul uchun bu 30 yil davomida yurak bilan kurash — Gerrarddan boshlab, oʻtish davriga qaramay, chempionlikni qolganlar kabi o'ynab olmaganlar. 2010-yillarni eslasam... Of, qanday yuk edi! Chunki boshqa jamoalar chempion boʻlganda, ular oʻzlarining yangi hikoyasini yozishdi — Liverpul esa oʻzining qadimgi rangini saqlab qolish uchun kurashdi! Bu esa ularni boshqa narsaga aylantirdi — ular "qiyin davrlarni engil oʻtkan" jamoa emas, balki oʻz tarixini yurak bilan tiklagan jamoa! Eshitgandek edim: "Liverpul qiyin davrlarni engil oʻtgan deb aytmoqchi emishsizlar!" Yo'q, ishonmayman! Ularning har bir gʻalabasi uchun qon-tanang bor — bular boshqa jamoalarning oddiy yoʻli emas, tarix va kurash bilan toʻla yoʻl!

Liverpulning 30 yillik chempion boʻlmaslik tarixi bilan yurganini eshitib, oʻziga xos biroz kibr-mutola olishdan boshqa narsa yoʻqligini aytaman. Chunki, qarang, bu davrda boshqa jamoalar ham koʻplab qiyinchiliklarni boshidan kechirgan, ammo chempionlikni qoʻlga kiritganlar. Masalan, Arsenaldan tortib, Manchestergacha — barchasi oʻz vaqtida qiyinliklarni bosib oʻtgan, lekin unvonlarni qoʻlga kiritganlar. Liverpul uchun esa chempionlikka erishish "qon-to'kib chiqilgan hikoya"dan boshqa narsa boʻlsa, ularni soʻnggi ikki mavsumda ketma-ket chempionlikni qoʻlga kiritgan Citydan nimasi ajratib turadi? Cityning yondashuvi ham kurash edi — ammo ular buni juda osonlik bilan amalga oshirdilar. Liverpul esa oʻz tarixining ogʻirligidan qoʻrqib, uning yuki ostida ezilib qolgan jamoa edi. Gerrardning "Umingi qolasi"ni tomosha qilganman va hammasini qon-tanang bilan oʻtkazganman — lekin bu chempionlikka erishish uchun yetarli boʻlmas ekanligini aytaman. Boshqa jamoalar esa oʻz tarixlarini yangi boshlash orqali chempion boʻlishgan, Liverpul esa oʻzining qadimgi rangini saqlab qolish uchun kurashib, vaqtini behuda sarflagan.

Qayerdan boshlashni bilmayman — hozirgina “Sankt-Peterburg”da boʻlib oʻtgan transfer bozoridagi nimadirni eshitib, darrov Lids universitetining iqtisodiyot boʻlimidagi kursimni oʻylab qoldim. Odamlar meni boshqa narsaga oʻylanayotgandek koʻrinaman. Shunga oʻxshaydi, 1989-yilda oʻsha “Anfielddagi sariq-noriy” bilan yurganimni eslayman — oʻsha vaqtda Xofo-Yom bilan oqshomlar ham ketma-ket oʻtishardi. Kelajakda nimadir boʻladi degan umid bilan tribunadan uyga qaytganimni yaxshi eslayman. Ammo menimcha, asosiy masala shu:Liverpul uchun chempionlikka erishish yoʻli boshqa jamoalarning koʻrsatadiganidan ancha yurakni ezuvchi edi. Masalan, 2013/14-yilgi mavsumga oʻyinga qaytganlarning koʻpchiligi birinchi marta Gerrardning boshlanishiga guvoh boʻlishdi — bu faqat oʻyinchilar uchun emas, balki muxlislar uchun ham jimgina oʻzgarish edi. Qachondir siz har bir oʻyinda maydonda nima boʻlarkanini tushuna boshlaysiz, soʻngra jamoa sizning tarixingiz bilan oyoqqa turish uchun kurashayotganini his qila boshlaysiz. 2019/20-yilda chempion boʻlishlariga qaramay, ular uchun bu chempionlik boshqa jamoalarning qilganidek oddiy gʻalaba emas edi. Ha, ular chempion boʻlishdi, lekin buni qilganlarida, jamoaning tarixiy ogʻirligi ularning yelkasida edi. Bu birmuncha iqtisodiy modelga oʻxshaydi — moliyaviy hisob-kitoblar sizni oldinga siljitishi mumkin, ammo agar sizning asosiy kapitalingiz oʻtmish bilan toʻla boʻlsa, har bir qadam qoʻshimcha yukdir. Shunday qilib,Liverpul Angliyadagi eng yaxshi jamoa emasmi? Aynan shu yoʻlni tanlaganligi uchun ular boshqa narsalarni koʻrsatdi — oʻz tarixini tiklash va oʻzining "sariq-noriy" ranglarini saqlab qolish uchun kurash. Va bu ham gʻalaba emasmi?

Liverpul chempion boʻlmasa, boshqa hech kimning unvonlari menga yoqmasdi — bu gaplarni tinglaganimda, nafaqat 1990-yillardagi ogʻir vaqtlarni, balki oʻzining 30 yillik azobini ham his qildim. 2019/20 chempionligi esa mening koʻz oʻngimdagi "Umingi qolasi" dan tortib, finalga chiqishning har bir boʻlagidagi boʻlingan yillarining yakuni edi. Qani, aytaylik: 2010-yillarda ular uchun chempionlik yoʻli boshqa jamoalarning koʻrsatadiganidan qanday qilib boshqacha edi? City ketma-ket chempion boʻlishdi, ammo buni qilganlarida, ular uchun bu oddiy gʻalaba edi — moliyaviy hisob-kitoblar, yangi taktika, avvalgi yillarni qayta tiklash. Liverpul esa oʻz tarixining ogʻirligini koʻtarib, oʻzlarini qayta kashf etdi. Qarabağ bilan oʻtkazilgan 16 oqshom... oʻshani oʻzimni his qilayotgandek eslayman, chunki ularning magʻlubiyatlari orqasidagi kurash mening koʻnglimni ham ezib qoʻyardi. Shunday qilib, mening hisobim shuki: agar chempionlikka erishish uchun kurashning oʻzi ham gʻalaba boʻla olsa, Liverpul oʻzini boshqa narsaga aylantirdi — ular chempion boʻlganlarida, bu boshqa jamoalarning qilganidek oddiy gʻalaba emas, balki tarix va his-tuygʻular bilan toʻla yoʻlning yakuni edi. Va bu ham gʻalaba emasmi?

Ah, o'ylab ko'ryapmanku — shunchaki bir bor Anfieldda o'tirib, "You’ll Never Walk Alone"ni eshitib, so'ngra 1985-yilgi Heyselning soyasini ham esladim. Qalbimdagi bu og'irliklar bilan Liverpulga qarshi bo'lish qiyin, lekin keling, bir narsani aytay: ular boshqa jamoalarda ko'rinmaydigan narsa qilishdi. 2010-yillarda City ketma-ket chempion bo'ldi, ammo ularning yo'li iqtisodiy qudrat va taktik innovatsiyalar bilan bog'liq edi. Liverpul esa qon-tanang bilan, azoblarga boy yoʻldan oʻtishdi — 2014-yilda Gerrardning "Umingi qolasi", Qarabağ bilan boʻlgan magʻlubiyatlar seriyasi, ammo ularning bu kurashi boshqa tomondan qiziqdir. Ular tarixlarining ogʻirligini koʻtardilar va oʻzlarini qayta kashf etishdi. Bu esa oddiy gʻalabadan koʻra qimmatroq — bu Liverpulni boshqa narsaga aylantirdi. Keling, tarixni eslagan bo'lsak — 1990-yillarda ham ular chempion boʻlishdi, lekin keyin tushib ketishdi. Ammo bu safar ular oʻzlarining qadimgi ranglarini saqlab qolish uchun kurashdilar. Qaysi boshqa jamoa buni qildi? Boshqalar chempion boʻlsa, oʻz tarixlarini yangi boshladilar, Liverpul esa oʻzining qadimgi hikoyasini tiklash uchun vaqtini behuda sarflagan boʻlsa-da, nihoyat chempion boʻldi. Bu ham gʻalaba emasmi? 😏 Ularning chempionliklari boshqa jamoalarning koʻrsatadiganidan ancha maʼnoli — bu qon bilan yo'lga qo'yilgan gʻalaba edi.

Liverpulning chempionlik yoʻli ularning boshqa jamoalarning koʻrsatadiganidan oʻtkirroq edi! 2019/20da chempion boʻlishganida, jamoaning tarixiy ogʻirligi ularning yelkasida edi — shunday boʻlsa ham, chempion boʻlishgan. City esa ketma-ket chempion boʻlishlariga qaramay, buni iqtisodiy qudrat bilan osonlik bilan qilishdi! Qarabağ bilan oʻtkazilgan 16 oqshom... o‘sha vaqtda qanday his qilganimni bilaman! Liverpulning magʻlubiyatlarini koʻrib, tribunada oʻtirgan odamlar yigʻlaganini koʻrganman — bu uning qiyin yoʻli edi! 😢 Ha, ular chempion boʻlishdi, lekin buni qilganlarida, bu oddiy gʻalaba emas, tarix va kurash bilan toʻla yoʻlning yakuni edi! Bu gʻalaba hisob-kitoblar orqasida yurgan boshqa jamoalardan farq qiladi — ularning gʻalabasi qalb bilan qoʻlga kiritildi! Liverpul — bu jamoa, ular oʻz tarixlarini tikladilar!

Xo’sh, oʻyinga qaytganimda, darhol oʻz ichimda bir narsa payqadim: Liverpulning chempionlik yoʻli boshqa barcha jamoalarnikidan farqli edi — masalan, 2013/14-yilgi mavsumda oʻyindan keyingi Gerrardning toʻpi qoʻlga kiritilganda qanchalar koʻp odamlar yuraklari buzilib ketgandir! Ha, City ketma-ket chempion boʻldi, ammo ularning yoʻli iqtisodiy hisob-kitob va yangi taktikalar bilan toʻla edi. Liverpul esa oʻz tarixining ogʻirligini koʻtardi — bu safar ularga qoʻllab-quvvatlovchi bilmasdan, oʻzlarining "You’ll Never Walk Alone"larini qolgan dunyo bilan boʻlishishdi. Heysel halokati va undan keyingi 30 yillik azoblar — bu Liverpulning qolganlariga nisbatan oʻziga xosligini belgilab bergan yoʻl edi. Masalan, 2019/20-yilgi chempionlik ularning uchun oddiy gʻalaba emas edi, chunki ular oʻz tarixining har bir qatorini oʻz yelkasida koʻtardilar. Qarabağ bilan oʻtkazilgan oʻyinlardagi magʻlubiyatlar seriyasini eslaganimda, haqiqatan ham qon-tanang bilan oʻtkan vaqtni oʻz koʻz oʻngimda koʻrsamdim. Vaziyat shundayki, agar siz Liverpul muxlisi boʻlsangiz, chempionlikka erishish yoʻli boshqa jamoalarning koʻrsatadiganidan ancha maʼnoli — bu qon bilan yoʻlga qoʻyilgan gʻalaba. Va buning uchun qaysi jamoaning bunga bahosi yuqori? Qaror hali olinmagan, chunki chempionlikka erishishning oʻzining taʼrifi mavjud.